جۆرە وزە‌یە‌كى نوێ دە‌دۆزرێتەوە


نەتەوە  |   19:07:50 2018-09-16  |   (158) جار خوێندراوەتەوە

چەند زانایەکی بریتانی توانیویانە جۆرە وزەیەكى نوێ بەرهەمبهێنن كە زۆر بەهێزترە  بەبەراورد بە سەرچاوەکانی دیکەی وزەكانی.
A+    A-


بەپێى هەواڵێکی سایتی (Science alert) ، زانكۆى كامبریج-ى بریتانی گەیشتنە ئاستێكى پێشكەوتوو سەبارەت بە جیاكردنەوەى هایدرۆجین و ئۆكسجین لە پێكهاتەى ئاوى سروشتى بەشێوەیەكى نایاب، لە رێگاى بەستنى رێڕەوى وێناى رۆشنایی لەگەڵ ئەنزیمێك كە پێی دەوترێت (هێدرۆجیناز) كە هاندەرى كارلێكى ئۆكسانە- دەردانى هایدرۆجینى لاوەكى-.

 

نهێنیى ئەم داهێنانە نوێیە لەوەدایە كە شێوازە نوێیەكە كەم تێچووترە لەوانى پێشوو بە جیاكردنەوەى پێكهاتەكانى ئاو لە یەكتر بەمەبەستى دۆزینەوەى سەرچاوەى وزەى پاك، لەكاتێكدا لە رابردوودا شێوازێك بەكاردەهێنرا تێچووەكەى زۆربوو.

 

ئەم گۆڕانكارییە وادەكات كە دووبارە ئاو رێك بخرێتەوەو دووەم ئۆكسیدى كاربۆن و گلۆكۆز بەدوای خۆیدا بهێنێت و ئەو وزە رۆشناییە بۆ كاتێكى تر بەكاربهێندرێت لەگەڵ دەركردنى ئۆكسجینى رەهادا.

 

بێگومان مانەوەى سەوزایی سەر ئاوو گژوگیاو هەندێك لە بەكتریا و مانەوەیان لە ژیان بۆ ماوەى ملیارەها ساڵ بووەتەهۆى دروستبوونی سەرچاوەى وزە كە لەئێستادا بە سەدان تۆن لەهەر كاتژمێرێكدا دەسووتێنرێت و ئەوەش وادەكات كە غازی دووەم ئوكسیدی كاربۆن ببێتە زەرەرو زیان بۆ پیسبوونى ژینگە.

 

ئەو زانایانە توانییان داهێنانێك دروستبكەن كە نیمچە دەستكردبێت لە پێكهێنانى رۆشنایی سروشتى و دووبارە چالاكبوونى لە سات و كاتێكدا كە پێشكەوتن بەرەو پێش رۆیشت و وشەى نهێنى ئەو ئەنزیمە كۆنە بوو كە هیدرۆجیناز تیایدا بەدیكرا بەپێی سەرچاوەكە (Nature Energy).

 

كارتارزینا سوكول، كە زانایەكى كیمیاوییە دەڵێت: "هیدرۆجیناز ئەنزیمێكە كە لە سەوزایی سەر ئاو دەتوانێت پرۆتۆنات بكات بە هایدرۆرجین. ئەوەشی ئاشكراكرد كە سەركەوتووبوون لە جیاكردنەوەى پێكهاتەكانى ئاو بە نرخێكى كەم".

 

ئەو زانایانە ئێستا سەرقاڵى ئەوەن كە پێكهاتەى رۆشنایی كۆبكەنەوە، بە مەبەستى هەڵگرتنى وزە و پاراستنى ژینگە لە سەرچاوەى وزە.

 

سوكوڵ وتى: "لە رابردودا ئەو گەشەسەندنە لەو بارەیەوە لاوازبوو، لەبەرئەوەى گرانبەهاو بە كێشە بوو، جگە لەوەى دەبووە هۆى پیسبوونى ژینگە".‌
















زۆرترین بینراوەکان